Tóm lược Hệ nội tiết – Phần 5

Bài này chúng ta nghiên cứu về tuyến tùng và nội tiết của ống tiêu hóa.

Tuyến tùng rất nhỏ, nằm ở não. Đến nay, vẫn còn những điều chưa rõ về chức năng tuyến tùng. Ở động vật, nó khiến con vật hoạt động theo mùa, săn bắt, giao phối vào mùa hè, hạn chế hoạt động vào mùa đông…. Nó còn tiết ra chất melatonin (ngược với melanin) làm da của con vật chuyển thành màu bạc khi cường độ ánh sáng giảm mạnh, kiểu như trong lồng kín hoặc trong hang khi mùa đông tới. Ở người thì melatonin không có tác dụng rõ rệt, chả ảnh hưởng gì mấy. Nhưng tuyến tùng góp phần kìm hãm tuyến sinh dục, ngăn cho tuyến này phát triển quá sớm. Nên nếu em bé nào bị dậy thì sớm mà không phải do u tuyến yên thì người ta thường nghĩ đến tuyến tùng. 

Rồi, giờ mình sang tiêu hóa, chắc sẽ có nhiều điều để nói hơn. Ui, nội tiết của ống tiêu hóa loằng ngoằng quá mình không biết tóm gọn lại như thế nào, mà người ngoại đạo như chúng ta cũng không cần thiết phải hiểu sâu làm gì. Đại khái là việc tiết các enzym và dịch tiêu hóa ngoài sự điều khiển của hệ thần kinh (kiểu phản xạ có điều kiện, nhìn thấy đồ ăn tiết nước bọt, thí nghiệm Pavlov các thứ ấy) thì còn có thêm vai trò của nội tiết nữa (dạ dày tiết hormon bảo tụy tiết dịch tụy…, rồi tùy từng loại thức ăn sẽ tiết hormon để tiết dịch tiêu hóa phù hợp, vừa đủ, ví dụ mỡ thì cần dịch mật, tiêu hóa mỡ rất chậm nên ăn nhiều mỡ là bị no lâu đó các bạn). Tuy nhiên các hormon tiêu hóa chỉ là những hormon nội bộ của bộ máy tiêu hóa, có nhiệm vụ điều hòa và phối hợp sự tiết dịch của các tuyến tiêu hóa thôi, không có tác dụng với tế bào nằm ngoài hệ tiêu hóa (ủa thế tiết vào máu chi cho tốn kém). Histamin là một hormon do dạ dày tiết ra xúi giục các tế bào quanh đó tiết acid, cái này liên quan đến giữa loét dạ dày nè (hình như có thuốc tên tựa tựa histamin đó).

Vậy là mình đã cơ bản tóm lược xong từng tuyến nội tiết. Trong sách bác còn nói đến vai trò chung của hệ nội tiết (duy trì sự ổn định nội môi này, điều chỉnh nội tiết trong các quá trình sinh học này, thích nghi với ngoại cảnh này…) rồi thì các tuyến nội tiết phải tự điều chỉnh nội bộ, phối hợp với nhau để đảm bảo an toàn, duy trì hoạt động bình thường của cơ thể, duy trì nòi giống… vai trò của các giác quan tới nội tiết (thông qua vùng dưới đồi), ảnh hưởng qua lại của hệ thần kinh và nội tiết. Túm lại thì không có tuyến nào, cơ quan nào hoạt động riêng rẽ mà phải phối hợp với nhau nhịp nhàng để duy trì sự sống cho cơ thể.

Hết rồi, hẹn gặp lại các bạn với một quyển sách khác, dự là cũng lại liên quan đến y sinh thôi :))))